BMD NIEUWSBRIEF                                                                                                                                                                         DECEMBER 2009

 

Geachte relatie,

 

Het jaar 2009 is bijna ten einde. Een goed moment om terug en vooruit te kijken. Terugkijkend is 2009 een jaar waarin de wereld in vele opzichten ingrijpend is veranderd en onzekerheid de wereld gevangen houdt.

 

Ondernemers hebben gelukkig vaak het talent dat zij goed met onzekerheden kunnen omgaan. In deze nieuwsbrief worden een aantal thema’s besproken waarmee wellicht die onzekerheden worden weggenomen.

 

Enkele vragen over thema’s waar ondernemers mee zitten:

Als brandstof voor uw opinievorming over deze thema’s vindt u in deze nieuwsbrief de volgende artikelen:

Wij wensen u, uw familie en medewerkers prettige kerstdagen en een voorspoedig 2010!

 

Heeft u vragen over bovenstaande onderwerpen of suggesties voor onze nieuwsbrief? Wilt u een relatie of bekende aanmelden of zich afmelden voor deze nieuwsbrief? Bent u in het bezit van een persoonlijk e-mailadres in plaats van een postadres? Laat het ons weten via boodt@boodt.com of bel naar 078 69 909 75.

 

Met vriendelijke groet,

 

Kees Boodt

 

 

Overnames

 

Te koop

Gezocht

Zie www.bedrijfsovernameplein.nl voor enkele profielen van bovenstaande bedrijven.

 

 

Het succes van mijn bedrijf

 

De Ondernemerskring Zuid-Holland Zuid van KiviNiria kwam maandagavond 21 september jl. in Ridderkerk bijeen om te praten over wat een bedrijf succesvol maakt en hoe te overleven in de crisis. Vier sprekers van zeer uiteenlopende bedrijven hielden een voordracht.

 

Jac. G. (Koos) van Oord, die vijftien jaar aan het hoofd stond van baggerbedrijf Van Oord tot november 2008, hij is nu Commissaris, gaf een overzicht van de woelige afgelopen decennia waarin zijn bedrijf uitgroeide tot één van de vier wereldspelers in die sector met een omzet in 2008 van 1,9 miljard euro. En toch al die tijd een familiebedrijf is gebleven.

 

“Wij wilden klein blijven, maar dat is niet gelukt”, zo begon hij zijn verhaal met een knipoog. “Ons doel was niet per se om groot te worden maar wij wilden wel het spel in deze business blijven meespelen. Ik kende in mijn begintijd al onze medewerkers. En het ging me aan het hart toen we zo hard uitbreidden dat dat niet meer bij te houden was.”

 

De geschiedenis van het baggerbedrijf begon in 1868, toen overgrootvader Govert van Oord in Werkendam een handel begon in rijshout en riet, en daarvan matrassen ging maken voor de waterbouw. De Deltawerken brachten een grote vooruitgang in technologie en omzet, en het bedrijf begon in de jaren zestig van afgelopen eeuw voorzichtig met het zoeken naar buitenlandse partners. “Dat bleek een sleutel voor later succes. Wij zijn, mag ik wel zeggen, vaardig in het opbouwen van goede werkrelaties. Dat geven wij veel aandacht. Daarbij is ons motto: Als je niet kunt delen, kun je ook niet vermenigvuldigen”, aldus Van Oord.

 

De jaren zeventig waren voor het bedrijf de tijd om de vleugels mondiaal uit te slaan, gevolgd door een periode van consolidatie in de jaren tachtig. In de jaren negentig volgde nieuwe uitbreiding, onder meer door de deelneming in de uitbreiding van het vliegveld van Hong Kong, Chek Lap Kok, waarvoor een heel eiland werd opgespoten. Het einde van het decennium stond in het teken van 'de baggeroorlog' door omstreden fusies van Nederlandse baggerbedrijven.

 

En al die tijd bepaalde men in het familieberaad welke stappen genomen moesten worden. “Wij zijn een familiebedrijf en dat willen we zo houden. Dus wij willen bij fusies de meerderheid blijven houden. Waarom? Omdat een onderneming leiding nodig heeft! Die geven we niet uit handen. Daarom hebben wij ook niks met beursnoteringen. Wij houden het in eigen hand”, zo beklemtoonde Van Oord.

 

“En waarom overleven we? Door passie voor ons vak, doordat we dag en nacht aan het werk zijn en doordat we openstaan voor nieuwe techniek, zonder daarmee voor de troepen uit te willen lopen. We hebben een visie en die is leidend voor onze investeringsbeslissingen. Wij hebben vorig jaar een nieuwe cutterzuiger besteld bij IHC die 200 miljoen gaat kosten. Als die wordt opgeleverd in 2011 dan kan de markt weer drastisch veranderd zijn. Maar wij gelóven in wat we doen. Wij gaan niet voor de quick win”, aldus Van Oord.

 

Van een heel andere schaal is het bedrijf van Anco Noordhuis; waar Van Oord 4.500 mensen over de hele wereld aan het werk heeft, telt zijn las-metaalbedrijf twintig vaste krachten. Hij vindt het moeilijk in deze crisis zijn onderneming, Rolas, overeind te houden. Rolas legt zich toe op slijtvast laswerk. “Ik verdien misschien meer als iets snel verslijt en vervangen moet worden, maar wij willen kwaliteit leveren aan de klant”, stelt Noordhuis. Voor zijn personeel hanteert hij de veiligheidsregel: iedereen net zo heel naar huis als hij of zij gekomen is. Ze krijgen het goede gereedschap voor het werk en trainingen om er mee om te gaan. En voor de klant geldt het motto 'service zonder sores'. Verder is goed ondernemerschap de enige remedie om de crisis te overwinnen. “Er is geen zekerheid dat we het redden, maar mocht dat gebeuren dat weet ik dat alles gedaan heb om dat te voorkomen”, aldus Noordhuis.

 

De twee technostarters die zich presenteerden, Roy Campe van Actiflow en Jan van der Tempel van de Ampelmann, zijn al eerder in het Technisch Weekblad aan bod geweest.

 

Bron: Technisch Weekblad, Benno Boeters.

 

 

Krijgt MKB’er meer kans op overheidsopdracht?

 

Kleine ondernemingen maken binnenkort meer kans op overheidsopdrachten, doordat bij aanbestedingen minder én heldere regels gesteld gaan worden. De Ministerraad heeft er namelijk mee ingestemd dat het wetsvoorstel ‘Aanbesteden voor advies’ aan de Raad van State wordt gezonden.

 

Door de nieuwe Aanbestedingenwet mogen aanbestedende diensten straks geen onredelijke eisen meer stellen aan bedrijven.

 

Zo kan bijvoorbeeld een aanbestedende dienst met vestigingen in heel het land, ‘het schoonmaken’ nu in één opdracht aanbesteden. Dit leidt ertoe dat een kleine onderneming vaak niet kan inschrijven. Volgens de nieuwe wet moet een aanbestedende dienst een opdracht zo opstellen dat mkb'ers kunnen inschrijven op locaties in de eigen regio.

 

Of er wordt een ‘design & build’ uitvraag in de markt gezet voor een werk bij aannemers die niet over een ontwerpafdeling beschikken.

De tijd zal het leren wat ‘redelijke’ eisen zijn. De ervaringen van kleine aannemers met bijvoorbeeld Rijkswaterstaat zijn niet hoopgevend.

 

Eisen aan jaaromzet

Verder bepaalt de nieuwe wet dat de eisen aan de jaaromzet van een ondernemer in verhouding moeten staan tot de opdracht. Dat is nu vaak niet het geval, waardoor veel mkb'ers vroegtijdig buiten de boot vallen.

 

Ook komt er een einde aan de verschillende formulieren (de eigen verklaring) die aanbestedende diensten gebruiken. Een ondernemer hoeft straks nog maar één keer een formulier in te vullen dat bij elke aanbesteding gebruikt wordt. Pas als een ondernemer een opdracht krijgt, moeten officiële documenten worden ingeleverd.

 

Opdrachten centraal gepubliceerd

Ten slotte worden alle opdrachten voor aanbestedingen vanaf 2011 bij Tenderned gepubliceerd, zodat een ondernemer niet meer op verschillende plekken hoeft te zoeken.

 

De nieuwe Aanbestedingswet geldt voor alle overheidsopdrachten.

 

 

Ballast en Heijmans interessant voor overnames?

 

Het Financieel Dagblad (FD) meldde op 23 november jl. dat, kijkend naar kasstroom en beurswaarde, Ballast Nedam en Heijmans interessant kunnen zijn voor grotere spelers. Volgens waarderingsdeskundigen zijn voor zowel Ballast Nedam, dat relatief schuldvrij is, en Heijmans, dat fikse schulden heeft, de marges te laag om de interesse van kopers te wekken.

 

De methode van het FD is ‘te speculatief’ om een overnamekandidaat aan te merken. Voor Ballast en Heijmans is het niet het meest relevant om naar de marges te kijken. Die zijn sowieso laag bij bouwbedrijven, en die zijn alleen maar lager geworden vanwege de recessie. Een strategische koper kijkt niet zozeer naar de marges, maar richt zich meer op het consolideren van marktaandeel en daar is de aankoop op afgestemd. Overnames van de genoemde bouwbedrijven ligt dus niet voor de hand.

 

 

Zoek de goal via de flanken van financiële wereld

 

Vooral de kleinere en middelgrote bedrijven lijken last te hebben van de crisis en bijbehorende terughoudendheid van banken en verzekeraars.

Startende ondernemers krijgen minder vaak een lening en in veel gevallen één die lager is dan het benodigde bedrag. Maar er is een omweg!

 

Een praktijkvoorbeeld: een ondernemer met mooie jaarcijfers vraagt om krediet bij de bank. Een financiering die enkele jaren geleden nog makkelijk werd verstrekt, volgens de ondernemer. Echter, de bank wil geen enkel risico nemen en houdt de hand op de knip. Eerder deze maand riep MKB Nederland een meldpunt in het leven voor dergelijke klachten, zie www.ondernemerskredietdesk.nl. Ook de redactie van ‘Stop de Crisis’ krijgt regelmatig klachten van ondernemers die ondanks goede bedrijfsresultaten hun financiering niet rond krijgen. En het pessimisme neemt toe: 52 procent van de ondernemers verwacht geen financiering te krijgen, tegenover 45 procent in juni en 34 procent in januari.

 

Een gevaarlijke ontwikkeling, want door de behoudendheid van de banken kunnen bedrijven moeilijker uitbreiden en investeren: daarmee neemt de groei van het bedrijf af en de werkgelegenheid. Weg economische voorspoed en geen herstel voor de economie.

 

Rob Wolthuis beleidssecretaris Financiering & Ondernemerschap van MKB Nederland merkt ook dat het midden- en kleinbedrijf (MKB) moeilijk aan krediet kan komen. “Er is een groot verschil tussen sectoren. Belangrijk is de kapitaalintensiteit van de aanvrager. Wanneer deze over onderpanden beschikt zoals eigen bedrijfsruimte of een machine- of wagenpark, dan is het verkrijgen van financiering doorgaans eenvoudiger. Industriële bedrijven zijn hierdoor in het voordeel ten opzichte van arbeidsintensieve dienstverleners. Uit de drie maandelijkse monitor bleek eveneens dat ondernemers de komende maanden vooral behoefte hebben aan kleine leningen, van minder dan 100.000 euro.”

 

Oplossingen

Maar is er geen andere manier? Wie niet door het middenveld bij de goal kan komen om te scoren, neemt toch de flanken? Waarom niet eens uitzien naar de flanken van de financiële wereld? ‘Stop de Crisis’ zoekt graag oplossingen: waar kunt u als (startend) ondernemer wel terecht voor een financiering? De overheid riep een aantal regelingen in het leven, te vinden op de website van MKB Nederland.

 

Op de site staan manieren om de financiering van de start of uitbreiding van een bedrijf wél rond te krijgen. Die site trekt ondernemers, maar nog niet zo massaal als MKB Nederland graag zou zien. Toch is de organisatie positief over de nabije toekomst. “Het gaat namelijk de goede kant op. Het bedrag dat uitstaat in het MKB neemt toe. Dat is hoopgevend, het lijkt alsof ondernemers weer gaan investeren”, meent Wolthuis.

 

Hieronder een voorproefje van de mogelijkheden:

 

1 Microfinanciering

Voor startende ondernemers die op zoek zijn naar krediet maar daar moeilijk aan kunnen komen, heeft de overheid microfinanciering in het leven geroepen. Sinds begin 2009 kunnen ondernemers onder andere voor het aanvragen van een microkrediet terecht bij een van de ondernemerspunten. Het krediet kent een grens van 35.000 euro. Daarnaast kunnen ondernemers voor advies terecht voordat zij een microkrediet aanvragen. Achteraf kunnen zij gebruik maken van coaching om de kans op een succesvolle onderneming te vergroten. Natuurlijk dienen ondernemers wel aan een aantal voorwaarden, zoals een goed ondernemersplan, te voldoen. Vooralsnog gaat het om projecten die duren tot 1 januari 2011.

 

2 Garantieregelingen

De overheid heeft verschillende garantieregelingen ingesteld om kredietverlening aan het MKB te stimuleren.

 

a) Besluit Borgstelling MKB-kredieten

Bij deze regeling staat de overheid garant voor een bedrijf dat goede toekomstperspectieven heeft, maar de bank weinig zekerheid kan bieden in de vorm van eigen gebouwen of machines. Zo wil de overheid kredietverlening bij banken stimuleren. De regeling is als gevolg van de crisis verruimd waardoor meer ondernemers er gebruik van kunnen maken. Deze verruiming geldt tot eind 2010.

Voorwaarden zijn ondermeer dat bedrijven maximaal 250 werknemers hebben en voldoende toekomstperspectief. Startende ondernemers kunnen extra steun krijgen, evenals bedrijven die zich bezighouden met technologische innovatie of bodemsanering.

 

b) Go

De Garantie Ondernemingsfinanciering is een garantie van de overheid aan banken die krediet verstrekken aan (middel)grote en gezonde ondernemingen. De regeling verlaagt het risico van banken en stimuleert hen om meer ondernemers te financieren. Het kabinet heeft het budget voor 2010 verhoogd tot een totaal van 1,5 miljard euro. Niet ondernemers maar banken vragen deze garantie aan.

 

c) Groeifaciliteit

Vooral voor snelle groeiers in het MKB is het moeilijk aan krediet te komen. De groeifaciliteit is een regeling die MKB-bedrijven een overheidsgarantie biedt van 50 procent op financieringen voor aandelenkapitaal en/of achtergestelde leningen. Dit moet banken en participatiemaatschappijen stimuleren om het MKB risicodragend vermogen te verstrekken. Per 1 januari 2010 wordt de groeifaciliteit verruimd. Dit is eveneens een garantie die aangevraagd kan worden door banken.

 

3 Kredietverzekering

TASK is een regeling om te voorkomen dat gezonde bedrijven tijdens economische neergang in de problemen raken. Ook gezonde bedrijven kunnen tijdens de economische recessie moeilijker een kredietverzekering krijgen bij banken. Daarom heeft de Ministerraad tijdelijke aanvullende staatsverzekering (TASK) in het leven geroepen. Deze regeling wordt eind 2009 geëvalueerd. Dan wordt ook besloten of TASK wordt doorgezet naar 2010. De regeling is te zien als smeerolie voor de handel. Ondernemers willen zich kunnen verzekeren tegen leveringen op krediet om betalingsrisico’s te reduceren. Maar door de kredietcrisis hebben veel verzekeraars de verzekerde limieten voor bedrijven verlaagd. Om te voorkomen dat er daardoor minder wordt geleverd en de groei van de economie belemmerd wordt, dient de TASK.

 

4 Innoveren

Ook in recessietijden is innovatie van levensbelang voor bedrijven. Daarvoor hebben zij krediet nodig. MKB Nederland wil dit stimuleren en heeft afspraken gemaakt met drie banken voor MKB-bedrijven: ABN AMRO, ING en Rabobank. Zie de websites van de banken voor de online services over kredietaanvragen.

 

Zie www.mkb.nl/index.php?pageID=178 voor een compleet overzicht van de mogelijkheden.

 

 

Economisch herstel in handen durfkapitalisten

 

Nederlandse bedrijven worden op grote schaal overeind gehouden door opkoopfondsen (private equity). Nu banken de hand op

de knip houden, ligt het economisch herstel in handen van de eens verfoeide durfkapitalisten, zeggen financieel deskundigen.

 

Opkoopfondsen hebben de eerste drie kwartalen al voor ruim 29 miljard euro geïnvesteerd in het Nederlandse bedrijfsleven, aldus de meest recente cijfers van de Nederlandse Vereniging van Participanten (NVP). Daarmee benaderen ze nu al het topjaar 2006, toen zij 30 miljard euro aan investeringen en overnames deden.

 

Het aantal transacties door private equity is in het derde kwartaal bijna verdubbeld ten opzichte van het tweede kwartaal. Sloten opkoopfondsen in de periode juli tot en met augustus nog 45 overeenkomsten, in het derde kwartaal waren dat er al 80. In de eerste drie maanden van het jaar waren dat er 25. Daarmee is private equity definitief uit de dip die halverwege 2007 inzette.

 

Participatiefondsen hebben het imago van sprinkhanen, omdat zij in het verleden bedrijven kochten, leegroofden en hun handen er weer vanaf trokken. Nu is private equity vaak de enige mogelijkheid voor bedrijven om nog kapitaal aan te trekken, aldus Wilten Smit, partner bij Deloitte. De investeerders spelen zelfs een cruciale rol om de economie weer op gang te krijgen, aldus Arnoud Boot, hoogleraar financiële markten aan de Universiteit van Amsterdam. Bij banken kunnen bedrijven nauwelijks aankloppen, omdat die de geldkraan hebben dichtgedraaid.

 

Opvallend is dat de participatiemaatschappijen veel minder risico nemen dan in het verleden. De investeringen zijn kleiner en zij veroveren de markt ook niet meer met geleend geld. Hierdoor is private equity meer gericht op de lange termijn en zijn zij voor bedrijven die krediet nodig hebben aantrekkelijker. In Nederland zijn grote ondernemingen als Hema, Praxis en Bol.com in handen van private equity bedrijven.

 

 

M&A and Strategic change

 

Dr Robert Davies, in his fascinating blog on strategy, has written an interesting article on what he sees as the eight major issues that will drive corporate strategy and behaviour over the next several years.

 

These issues range from the drive toward localisation (and away from globalisation) to the increase in stress in society (and on individuals). It certainly is worthwhile considering whether these will impact the Merger & Acquisition (M&A) market if several of these actually do turn out to be correct. Briefly, the eight issues are (in Robert’s very conversational and catchy style):

 

1. GOODBYE GLOBALISATION, HELLO LOCALISATION. There are too many forces pushing against globalisation for you to bet on the end of history and a harmonised world. Even academics are divided upon the issue of the sustainability of a single global society. Remember too that we have not suffered a global recession, we are in the midst of a series of localised depressions, recessions, recoveries or in some cases, just mere slowdowns.

2. CHANGE COMES IN PHASES. Unlike some, I don’t see a simple ‘bounce back’. The real effects of the recession in terms of your markets and the behaviours of your customers will take between three to five years to appear. Understanding and monitoring four key phases of change must be a central task for any customer focused organisation.

3. FROM LUXURY TO SECURITY. FROM CONSUMERISM TO REPLETION. Customer needs (both in consumer and business markets) will change. How they change will largely be determined by the direction taken by globalisation. For some, purely Web based customer management strategies may prove problematic in at least one future new where new consumers seek more personal inter-action.

4. BIG BROTHER, MY FRIEND. Some large corporate brands have been tarnished – especially in the financial sector. There is some emerging evidence that new consumers may trust central government more than large corporates.

5. CSR – A NEW GENERIC STRATEGY? In the face of new regulation, many especially in financial services, will find it difficult to gain competitive advantage. Is corporate social responsibility the answer?

6. BACK TO THE PAST – THE FRUITS OF CREATIVE DESTRUCTION. Within all the doom and gloom there is the prospect of quite massive levels of innovation, bringing with it opportunity. But you may have to move quickly. So, in what shape are you to innovate?

7. THE DEATH OF ‘WHAT WORKED BEFORE’. Be careful about extrapolating from the past. The datasets and variables have changed.

8. BEWARE OF STRESS. It’s going to take time to get through this. So are you taking care of your staff?

 

Now, what does this imply for those who are interested in M&A? Could these issues be influencers on M&A generally? (Actually, think about these as ‘trends’, which they areally are (aren’t they?), as most have already begun in some fashion and even have antecedents from years ago.

 

I’d be interested in the views of others, but first let me say that I agree with most of these issues — especially their application to the next several years. On a longer-term basis, I do believe we’ll find ourselves largely back on the same trajectory that we’ve been for the past two or three decades and that the past 18 months won’t be considered quite the sea change that many other pundits believe.

Nevertheless, these issues will impact the M&A market. Some positively:

But others negatively, such as the ‘big brother’ trend of increased trust in governments which implies lower trust in corporations, especially the largest ones. (But the flip side of this may be increased M&A activity as companies downsize and refocus back to the core, thus divesting divisions: one company’s sale is another company’s acquisition!).

 

We’ve discussed before the need to incorporate appropriate business intelligence into the M&A process, which otherwise often seems opportunistic at best and ‘me-too’ at worst. These trends discussed by Robert in his blog should be used by all M&A corporate development teams and their advisors in stress-testing their proposed mergers and acquisitions.