SEPTEMBER 2010

Geachte relatie,

 

De sociale democratie staat onder druk als gevolg van de drang naar macht en geld. In deze nieuwsbrief wordt aan de hand van een aantal boeken en artikelen getracht een compact beeld te verschaffen van de huidige situatie en dragen we enkele oplossingen aan.

 

Volgens Felix Rottenberg is het boek van Tony Judt (overleden op 6 augustus 2010), waarmee deze nieuwsbrief start, een voortreffelijk pleidooi voor sociale democratie die in staat is burgers te beschermen, vooral in tijden van grote bestaansonzekerheid.

 

Gerard Driehuis beschrijft op satirische wijze hoe de wereldeconomie in luttele weken ineen kon storten en hoe het collectieve onbenul zo’n ravage kon aanrichten.

 

Top-econoom en Nobelprijswinnaar Stiglitz brengt een heldere omschreven duidelijkheid in het falen van de vrije markteconomie en de rol van Amerika in de huidige crisis in beeld.

 

In de eeuwige bron (The Fountainhead, voor het eerst uitgegeven in 1943) van auteur Ayn Rand is het portret van de jonge, briljante architect Howard Roark geschetst. Alhoewel de auteur deze roman in eerste instantie als ontspanningsliteratuur wilde opstellen, blijkt dit toch een boek dat in twee opzichten bruikbaar is:

  1. Volgens Rem Koolhaas moeten architecten hier kennis van nemen, omdat als je (als architect) iets wilt, je ervoor moet strijden en niet moet opgeven.

  2. Maar ook de mensen waaraan wij de huidige financiële crisis te danken hebben kunnen uit deze roman een les leren over integriteit en beroepseer.

Ariëtte Dekker legt in het boek de vinger op de zwakke plek waarin zij het leven van Cornelis Verolme beschrijft tegen de achtergrond van de verhoudingen in de Nederlandse scheepsbouw en industriepolitiek. In een passage, waarin zij de Rijn-Schelde-Verolme enquête beschrijft, geeft zij aan: “In de wetenschap dat de staat toch altijd het verlies weer bijpast, zorgde ervoor dat werknemers weinig gemotiveerd en gemakzuchtig werden en bestuurders geen enkele aanleiding meer hadden de noodzakelijke vernieuwingen vanwege de veranderende marktomstandigheden in gang te zetten.” Is deze les bij de steun aan de banken vergeten? Zij ging op zoek naar de oorsprong van zowel de aantrekkingskracht als de weerzin die Verolme wist op te roepen.

 

Volgens Stephan Hester van de RBS moeten overnames volgens een duidelijke strategie uitgevoerd worden, en geen management via taartgrafieken. BMD deelt deze mening.

 

Cees Buys heeft een leaseconcept voor bedrijven ontwikkeld, die een opvolger hebben gevonden, maar die niet beschikt over voldoende middelen of geen of onvoldoende bankfinanciering rond kan krijgen. Hij geeft een goede situatie-analyse, het idee van de lease is sympatiek, maar lijkt met de gehanteerde formules niet haalbaar.

 

Recent onderzoek laat zien dat mkb nog niet bij de banken aan kunnen kloppen en enkele oorzaken daarvan. Met een betere voorbereiding en documentatie is wellicht beter resultaat bij de bank te behalen. Als alternatief voor de bank kan de ondernemer ook denken aan private equity.

 

De roep om de overheid te verkleinen is al jaren gaande. Maar levert dat op korte termijn meer ruimte voor burgers en bedrijven op? Marcel Metze beschrijft nauwkeurig de transitie van Rijkswaterstaat, maar laat ook zien dat de top de basis en het veld regelmatig kwijt is. Jammergenoeg wordt niet in beeld gebracht wat de rekening van de extra kosten voor de burgers en de leveranciers/aannemers is geweest.

 

Wat kunnen gemotiveerde medewerkers opleveren? Een promotie-onderzoek van een Arboned-arts levert een onthutsend resultaat.

 

De bovenstaande thema’s worden in de volgende artikelen besproken:

Heeft u vragen over bovenstaande onderwerpen of suggesties voor onze nieuwsbrief? Wilt u een relatie of bekende aanmelden of zich afmelden voor deze nieuwsbrief? Bent u in het bezit van een persoonlijk e-mailadres in plaats van een postadres? Laat het ons weten via boodt@boodt.com of bel naar 078 69 909 75.

 

Met vriendelijke groet,

 

Kees Boodt

 

Overnames

 

Te koop

Gezocht

Aarzel niet, en neem contact op met Boodt Management Deelneming als een van bovenstaande bedrijven u interesseert. Wij vertellen u hier graag meer over.

 

Het land is moe, verhandeling over onze ontevredenheid

 

In de manier waarop wij leven, vragen we ons nauwelijks meer af of rijkdom in financieel opzicht nou terecht, eerlijk, rechtvaardig en juist is en/of bijdraagt aan een betere maatschappij of een betere wereld.

 

Het boek ‘Het land is moe, verhandeling over onze tevredenheid’ handelt over de politieke tegenstellingen (privérijkdom versus verval van openbaar bezit), maar ook de interacties tussen landen in de wereld, tussen bijvoorbeeld Amerika, Europa en Azië, als ook tussen Europese landen. Vraagstukken over de reikwijdte van de verzorgingsstaat zoals bijvoorbeeld keuze voor vrije markt in tegenstelling tot verzorging van de wieg tot het graf worden uitgebreid in het boek besproken.

 

De auteur stelt o.a. dat er altijd al een trend (m.b.t. socialisme & klassenstrijd) is geweest die zich verzet tegen toenemende ongelijkheid in en tussen samenlevingen met de daarbij behorende sociale misstanden. Hij vindt het opmerkelijk dat niemand de openbare gezondheidszorg en het onderwijs wil afschaffen, maar dat sociaal democraten er niet in slagen deze algemeen aanvaarde verworvenheden in verkiezingen te benutten.

 

Met diverse voorbeelden toont Tony Judt dat wij niet meer zonder overheid kunnen. Toenemende centralisatie in de besluitvorming door organen als de G-20, voorloper op een wereldbestuur hebben invloed op deze processen. Indien de sociale democratie de uitwassen [de buitensporige verrijking met bonussen zonder maatschappelijk relevante resultaten te bereiken] ook weer over de landsgrenzen heen weet te duiden in openbare debatten voor wat betreft de rechtvaardigheid, eerlijkheid, gelijkheid en moraliteit dan zijn we op de goede weg.

 

Tony Judt daagt ons uit om de confrontatie aan te gaan met onze maatschappelijke problemen, doet u mee?

 

Bron: Tony Judt, uitgeverij Contact, ISBN 9789025459093.

 

De daders en de meelopers, wie is wie in de kredietcrisis

 

De economische crisis is geen natuurverschijnsel en was niet onvermijdelijk. Integendeel, deze crisis werd veroorzaakt door mensen, en wel door mannen om precies te zijn. Mannen die door machtshonger, inhaligheid of onvermogen een economisch drama van ongekende omvang gecreëerd hebben.

 

In het boek ‘De daders en de meelopers’ portretteert Gerard Driehuis de belangrijkste daders en hun meelopers. Van de zelfverzekerde Alan Greenspan (Amerikaanse Centrale Bank) tot de machtshongerige Graaf Lippens (Fortis). Van de pedante Nout Wellink (De Nederlandsche Bank) tot de overspannen Michel Tilmant (ING). Van meesteroplichter Bernard Madoff tot supercommissaris Wim Kok. Van de snoeiharde Richard Fuld (Lehman Brothers) tot de contactgestoorde Rijkman Groenink (ABN AMRO).

 

Wat hebben de daders en de meelopers gemeen? Wat verdienden ze? Hoe gedroegen ze zich? Wat waren hun drijfveren? Wat was de rol van bonuscultuur? Wat kunnen we van hun gedrag leren? Het boek geeft antwoord op prangende vragen over de moraal aan de top en geeft met een sarcastische ondertoon een goed beeld van de hoofdrolspelers in de kredietcrisis.

 

Bron: Gerard Driehuis, uitgeverij Balans, ISBN 9789460031977.

 

Vrije val

 

Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz is een econoom met het hart op de juiste plaats: niet onwrikbaar ter hoogte van zijn eigen portefeuille.

 

In 'Perverse globalisering' (2002) maakte hij zich al druk over de immer groeiende kloof tussen arm en rijk, schuldenaar en schuldeiser, bezitter en verliezer. Zijn mededogen bleek niet louter ingegeven door een bovengemiddeld, economen-niet- per-definitie-in-het-DNA-gebeitelde rechtvaardigheidsgevoel.

 

Stiglitz' motief is ook economisch: ongelijkheid zet een rem op de economische groei, want rijken hebben meer geld dan ze opkrijgen, terwijl armen minder spenderen dan ze zouden willen en kunnen.

 

In zijn nieuwe boek, 'Vrije val' (Het Spectrum), geeft hij aan dat: “Het falen van ons financieel systeem is illustratief voor het falen van ons economisch systeem in het algemeen, en dat openbaart dan weer diepere problemen in onze maatschappij.”

 

Het empathisch vermogen van Stiglitz inspireert ook tot formuleren op maat van het brede publiek. Zelfs wie zo goed als niks van de beurs afweet en spontaan aan de Ronde van Vlaanderen denkt als het woord 'koers' valt, begrijpt Stiglitz als hij de essentie van de financiële en de daaruit volgende economische crisis uit de doeken doet.

 

Het beeld klopt helemaal: de tranen springen je in de ogen bij Stiglitz' heldere analyse van de problemen. Gelukkig is er ook zijn gedurfde toekomstvisie. De betreffende hoofdstukken zijn voor iedereen zeer de moeite waard, en niet alleen voor regeringsleiders die niet langer willen meewerken aan oplossingen waarbij banken en investeerders winnen en belastingbetalers verliezen.

 

Stiglitz bepleit meer regulering, vindt zwaardere belastingen voor de rijkste schouders onvermijdelijk, en wil de banken verplichten op hun kerntaken terug te plooien. Zijn prangende slotvraag luidt: “Zullen we de kans grijpen om weer een gevoel van evenwicht te vinden tussen de markt en de staat, tussen individualisme en de gemeenschap, tussen mens en natuur, tussen middelen en doelstelling?”

 

Stiglitz' remedie imponeert meer dan zijn diagnose van 'de bijna-doodervaring van ons economische systeem', omdat het daar struikelen is over gelijkhebberige zinnetjes als 'had ik het niet gezegd' - 't is je reinste triomfalisme: zijn sombere toekomstvisioenen blijken uit te komen en veel onheil had voorkomen kunnen worden als beleidsmakers maar naar hem geluisterd hadden. De kleine kantjes van een groot man. Maar sinds 'Vrije val' heeft de kredietcrisis dus wel een winnaar: Joseph Stiglitz.

 

Bron: Joseph Stiglitz, ISBN 9789049103354.

 

De eeuwige bron

 

De eeuwige bron (The Fountainhead) van auteur Ayn Rand is het portret van de jonge, briljante architect Howard Roark.

 

Een architect die weigert concessies te doen aan zijn opdrachtgevers, weigert zich in te likken bij de toonaangevende commissies. Een architect die tegen alle conventionele standaarden en normen in blijft ontwerpen waar hij zelf achter staat en die bovenal gelooft in zichzelf. Een goed leesbaar en spannend verhaal dat tot op de dag van vandaag een actueel onderwerp is over het dreigende verval van normen en waarden.

 

Bron: Ayn Rand, ISBN 97890245604.

 

Cornelis Verolme, opkomst en ondergang van een scheepsbouwer

 

Cornelis Verolme was eens de grootste scheepsbouwers van Nederland. In de wederopbouw stampte hij in korte tijd een wereldconcern uit de grond.

 

Binnen de gevestigde Rotterdamse metaalindustrie bekeek men nieuwkomer Verolme echter met argusogen. Hij werd verguisd omdat hij inbrak op de bestaande verhoudingen in de scheepsbouw en men keek op hem neer vanwege zijn eenvoudige gereformeerde boerenafkomst.

 

Cornelis Verolme zocht zijn hele leven naar erkenning, maar kreeg deze maar ten dele. Hij riep te veel irritatie op door zijn controversiële en eerzuchtige karakter en zijn hang naar publiciteit. Maar ook de dorpspolitiek van het Nederlandse bedrijfsleven uit die dagen droeg zijn steentje bij.

 

Toen Verolme eind jaren zestig, in zijn onstuitbare expansiedrift, tegelijkertijd mammoettankers en een reuzendok bouwde, raakte hij in grote financiële problemen. De regering dwong hem te fuseren met zijn aartsrivalen. Tegen het geraffineerde politieke spel waarin hij daarna belandde, was hij niet opgewassen. Het mammoetconcern RSV dat aldus ontstond ging evenwel alsnog ten onder en leidde tot de spraakmakende parlementaire enquête in 1983-1984.

 

In dit boek is zeker het lezen waard, het gedeelte waarin bijvoorbeeld de dubieuze rol van Jan van den Brink: bankier, concurrent of politicus? wordt aangetoond.

 

Bron: Ariëtte Dekker, ISBN 903513124X.

 

Topman RBS noemt koop ABN fout

 

Topman Stephan Hester van Royal Bank of Scotland (RBS) noemt de overname van ABN Amro heel duidelijk een grote fout.

 

Volgens Hester had RBS nauwelijks een strategie en werden slechts overnames gedaan als de gelegenheid zich voordeed. Hij noemt het ‘management via taartgrafieken’.

 

Bron: De Volkskrant 5 juli jl.

 

Opvolging en overdracht

 

In nog geen decennium is het aantal Nederlandse mkb-bedrijven dat in aanmerking wil komen voor overname gegroeid tot meer dan honderdduizend. Ongeveer vijfendertig procent daarvan is al langer dan tweeënhalf jaar bezig om een goede overdracht te realiseren. Als dat niet zou lukken en deze bedrijven zouden ophouden te bestaan, zouden er direct ongeveer honderdduizend werknemers op straat komen te staan.

 

Hiermee is het opvolgingsprobleem een groot maatschappelijk, economisch, sociaal en emotioneel vraagstuk geworden, van onverantwoord grote omvang. De groei van het probleem wordt versterkt door de financiële crisis, die een aantal banken ertoe heeft gebracht hun kredietcondities aan te scherpen. Voor de (jonge) mkb-ondernemer die een bestaand mkb-bedrijf wil overnemen, biedt dit verscherpte kredietregime vrijwel geen soelaas meer. Het mkb, een belangrijke pijler onder de Nederlandse economie, komt hierdoor ernstig in gevaar.

 

Een goede oplossing voor dit probleem is tot op heden nog niet aangedragen. Dit boek beschrijft de huidige situatie rondom het thema bedrijfsopvolging en -overdracht. Het creëert bewustzijn bij de mkb-ondernemer en geeft een structurele oplossingsrichting in de vorm van bedrijvenlease. Hierbij is ‘anders denken’ de rode draad.

 

Bron: Cees Buys, ISBN 9789023245148.

 

Banken laten mkb in de steek

 

De financiële functie bij de kleinere Nederlandse ondernemingen blijft vaak beperkt tot een afdeling boekhouding die keurig de historische informatie over de betalingen en de facturen geeft. Zij maken echter geen toekomstscenario's, kasstroomprognoses of liquiditeitsanalyses. En dat soort gegevens is nu juist wat bankiers willen zien.

 

Reden van de terugloop in financieringen voor mkb’ers is de kwakkelende economie. Daardoor worden bankconvenanten (afspraken met banken over financiële ratio’s, red.) gebroken en krijgt de mkb’er niet meer te maken met de lokale bankier, maar met de afdeling bijzonder beheer. Tevens is de kredietkwaliteit van debiteuren verslechterd, dus wordt het moeilijker om financieringen met debiteuren als onderpand te krijgen.

 

In 2009 stapte een kwart van de mkb-bedrijven naar de bank voor een financiering, meestal om bestaande schulden te dekken of voor herstructurering van de balans. “Van die bedrijven die financiering zochten, heeft 31% geen financiering gekregen, dat is zorgelijk. In 2008 was dat nog maar 12%. In internationaal verband scoort Nederland met zijn bedrijven daardoor niet het allerbeste”, zegt Wieling.

 

Vooral in de zomer hebben mkb’ers last van liquiditeitsproblemen. De uitbetaling van de salarissen in mei, betalingen aan de fiscus in juni en de vakantieperiode zorgt voor lagere inkomsten en hogere lasten. Vaak wordt hier niet goed op geanticipeerd waardoor de druk op de financiële situatie omhoog gaat.

 

Bron: het Financieel Dagblad.

 

Private equity kan economie aanjagen

 

Private equity kan in de huidige economische crisis een aanjager zijn van economische activiteit. Daar zijn verschillende redenen voor. Zo verstrekken banken of bestaande aandeelhouders steeds minder middelen om bedrijfsgroei of verzelfstandiging te realiseren en hebben oprichters van ondernemingen nog onvoldoende cashflow om te groeien. Vaak ontbeert het management van een onderneming op onderdelen de kennis om door te groeien; kennis waarover private equityhuizen meestal wel over beschikken.

 

Ook ontbreekt het aan fiscale, juridische, financiële en strategische expertise om succesvol te opereren, naast kennis van subsidie- en garantieregelingen van de overheid. Ook is kennis over branche-ontwikkelingen vaak in onvoldoende mate aanwezig en bevinden veel ondernemingen zich in een fase waarin herstructurering noodzakelijk is en waarvoor kapitaal nodig is. Een belangrijke handicap van private equity is dat het vaak verward wordt met een hedge fund. Deze laatste is echter niet betrokken op de middellange of lange termijn, stapt vaak zonder enig overleg in een beursgenoteerd bedrijf en heeft een kortere beleggingshorizon dan de private equity belegger.

 

Bron: Finance & Control, juni 2010.

 

Veranderend getij, Rijkswaterstaat in crisis

 

Rijkswaterstaat – eerbiedwaardig twee eeuwen oud – behoort tot de Nederlandse identiteit. Is de kampioen van de Delta-werken, beschermt ons tegen overstromingen, beheert de rijksverkeerswegen en -waterwegen, en slokt jaarlijks twee tot vier miljard aan belastinggeld op.

 

Zes jaar geleden raakte de Waterstaat in crisis. Het imago was aangetast door de bouwfraude, er dreigden tekorten, de administratie rammelde, en honderden ambtenaren bleken overbodige of onduidelijke dingen te doen. De politiek begon hardop te denken over ontmanteling van dit ooit zo machtige instituut.

 

Om deze dreiging te pareren, besloot Rijkswaterstaat tot een chirurgische ingreep in eigen vlees, waar zelfs de politici stil van werden. De oude, feodale structuur werd ontmanteld. Waterstaat kromp fors in, duizenden medewerkers veranderden van baan, honderden leidinggevenden kregen les in modern managementjargon, de ingenieurscultuur moest wijken voor een 'publieksgerichte' stijl. In het boek ‘Veranderend getij’ beschrijft onderzoeksjournalist Marcel Metze van binnenuit, met veel oog voor detail, emoties én voor de grote lijnen, hoe dit moeizame en soms pijnlijke proces verliep. Hij kreeg volledige toegang tot alle interne documenten en verslagen uit de wandelgangen, voerde tientallen interviews, en schreef een even unieke als openhartige inside case study.

 

Bron: Marcel Metze, ISBN 9789050189712.

 

Gebrek aan motivatie kost jaarlijks € 5,36 miljard

 

Van alle werknemers is slechts gemiddeld twintig procent van de werknemers bevlogen in zijn baan. En dat kost bedrijven 5,36 miljard euro op jaarbasis.

 

Dit houdt in dat tachtig procent in zijn werk dus van 'bijna' bevlogen tot totaal niet gemotiveerd is. Om deze reden doen minder of ongemotiveerde werknemers dagelijks gemiddeld 1 à 2 uur iets anders op hun werk volgens onderzoeken, vertelt Willem van Rhenen.

 

Bedrijven komen doorgaans pas in actie als een werknemer uitvalt. Als er al preventieprogramma's zijn, proberen die te voorkomen dat de werknemer fysiek en mentaal ziek wordt. Of zijn gericht op het zo snel mogelijk de werknemer weer de werkvloer op te krijgen. Dat is geen kwalitatief personeelsbeleid, vindt de ArboNed-arts die op het onderwerp ‘bevlogenheid in arbeid’ promoveerde.

 

Van Rhenen waarschuwt voor de naderende krapte op de arbeidsmarkt. “Veel bedrijven klagen dan over vertrekkende krachten. Maar als ze investeren in hun mensen, krijgen ze meer rendement en verbetert hun imago. Dat trekt weer werknemers aan.” Hij voorspelt een maatschappelijke beweging waarin jonge werknemers het niet meer accepteren om werk te doen waar ze niet gelukkig van worden, noch energie van krijgen.

 

Bevlogen medewerkers leveren zowel uw organisatie als uw medewerkers persoonlijk veel winst op. Die winst bestaat onder andere uit:

Bron: Spits, ‘Werknemer is amper bevlogen’, 15 juli jl.

 

Gezellige chaos bij SAIL 2010